seria, serpent
seria [łac. series = szereg], szereg, dowolny układ 12 dźwięków skali równomiernie temperowanej, który jest podstawą struktury melodycznej i harmonicznej kompozycji opartych na technice -> dodekafonii, reprezentowanej przez szkołę wiedeńską (A. Schónberg, A. Berg, A. Webem). S. występuje w 4 podstawowych formach: 1) w postaci zasadniczej, 2) w postaci raka (odczytanie postaci zasadniczej od końca). 3) w postaci odwrócenia, czyli w inwersji (odczytanie interwałów w przeciwnym kierunku w stosunku do postaci zasadniczej),4) w postaci odwróconej i raka: podlega też -» transpozycjom. Początkowo porządek serialny dotyczył tylko melodyki i harmoniki (s. materiałowa). Natomiast kompozytorzy, którzy rozwijali zdobycze szkoły wiedeńskiej, np. P. Boulez, K. Stockhausen, L. Berio, L. Nono doprowadzili do serializacji wszystkich elementów muz., także rytmiki, dynamiki, artykulacji, tempa, czyli do totalnej serializacji dzieła. Proces ten przyczynił się do powstania —> punktualizmu i w pewnym sensie do sonorystycznej koncepcji dzieła muz. ( —> sonorystyka).
serpent [tac. serpens - wąż], dawny instrument dęty z grupy —> aerofonów, basowa odmiana cynku o wężowo wygiętej rurze z metalu lub z 2 sklejonych i obciągniętych skórą kawałków drewna, z ustnikiem puzonu basowego. Wyparty zosta! przez -» ofiklejdę.