skala muzyczna
skala muzyczna: 1. Stały okład interwałów charakterystyczny dla określonego zbioru dźwięków lub - inaczej - uporządkowany pod względem wysokości zbiór dźwięków. W znaczeniu skali użytkowej s.m. jest wycinkiem właściwej danej epoce i kulturze skali materiałowej. Dźwięki s.m. są uporządkowane w obrębie oktawy w kierunku wznoszącym się (z wyjątkiem systemu skal w starai Grecji, które miały kierunek opa-dający) i są podstawą —» gamy (realizującej skalę od określonego dźwięku, np. gama C-dur jest skalą durową z dźwiękiem centralnym r). W rozwoju muzyki wykształciły się początkowo skale wąskozakresowe - trzy di wiekowe (trychora), caterodż wiekowe (tetrachord) i ptęciodżwiękowe (—» pentatonika), następnie s.m. siedmiostopniowe o różnym układzie interwałów: diatontczne (skale kościelne lub modalne. skala durowa, skala molowa) i chromatyczne. W innych kulturach, np. orientalnych, występują skale dzielące oktawę na inną liczbę części. W muzyce jawajskiej występują s.m. s 1 e n d r o (oktawa podzielona na 5 mniej więcej równych części) i pe 1 og (oktawa podzielona na 7 części, ale są to stopnie niediatoniczne). w muzyce arab. występuje skala siedemnastostopniowa, a w muzyce staroindyjskiej - skala złożona z 22 stopni. W eur. muzyce ludowej do dziś spotyka się skale kościelne i skale specyficzne dla danej kultury, np. cygańskie, podhalańska. Skale nadają muzyce różnych regionów świata specyficzne brzmienie i odrębność. W eur. muzyce artystycznej do czasów renesansu używano skal kościelnych, a w epoce baroku wykształcił się system durinoli, który do dziś nie stracił znaczenia (jest też podstawą całej muzyki rozrywkowej), choć w XX w. znalazła zastosowanie —> skala dwunastodźwiękowa, —» skala całotonowa.
2. Zasięg dźwięków możliwych do wydobycia na danym instrumencie muz. lub przez śpiewaka o danym typie głosu,